TBMM Dijital Ortamda Çocuk ve Gençlerin Korunmasına Dair Kanun Teklifi

TBMM’e “Dijital Ortamda Çocuk ve Gençlerin Korunmasına Dair Kanun Teklifi” sunuldu. Teklifin ayrıntıları şu şekildedir:

Kanun kapsamı:

Kanun, sosyal medyada içerik sağlayan herkes dahil olmak üzere sosyal ağ sağlayıcıları, oyun platformlarını, eğitim kurumlarını, kamu kurumlarını, yetişkinleri ve velileri kapsamaktadır.

Aynı zamanda Kanun 18-24 yaş arası kişileri genç kapsamına sokmuş, daha küçükler çocuk sınıfındadırlar.

Kanun amacı ve genel prensipler:

Çocukların ve gençlerin dijital ortamda korunmasına dair kanun aşağıdaki prensipleri öngörür:

Her durumda çocuk ve gençlerin yararının gözetilmesi.
Ayrımcılığa tabi tutulmamaları.
Karar alma süreçlerinde gençlerin de olması.
Özgürlüğü kısıtlayıcı tedbirlerden kaçınmak.
Çocuk ve gençlerin bilinçlendirilmesi.
Çocukların özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerinin korunması.
Çocuk dostu üretimin artması.

Sosyal ağ sağlayıcıların yükümlülükleri

Sosyal medya siteleri (sosyal ağ sağlayıcıları) aşağıdaki yükümlülüklere tabi olacaktır:

Yaş doğrulama sistemi kurmak.
Reklam ve hizmetlerde;
- Çocukların psikolojik, fiziksel ve duygusal gelişimlerinin korunması,
- Cinsel istismar ve sömürü risklerinin önlenmesi,
- Sözleşme ve politikaların anlaşılır hazırlanması,
- Öneri, popülerlik ve virallik algoritmaların etik yükümlülüklere uyması ve sınırsız şekilde düzenlenmemesi,
- Çocuklara kişiselleştirilmiş reklamlar gösterilmemesi,
- Mahremiyet ve korunma haklarına uygun içeriklerin gerçekleşmesinin sağlanması,
- Ebeveyn denetimli kullanımın sağlanması,
- Sorunlara hızlı çözüm sağlanması.

Teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri, 16 yaş altındaki çocuklar için getirilen katı süre sınırlarıdır. Buna göre, 16 yaşından küçük çocukların dijital mecralarda ve çevrim içi oyunlarda geçireceği süre günde en fazla 55 dakika ile sınırlandırılacaktır. Ayrıca, eğitim amaçlı kullanımlar hariç olmak üzere, gece 22.30 ile sabah 09.30 arasında çocukların dijital mecralarda bulunması ve cihaz kullanması yasaklanacaktır.

Oyun İçi Satışlar ve Sanal Kumar Yasağı

Oyun şirketlerinin, çocukları kumara özendiren “lootbox” (ganimet kutusu) gibi şansa dayalı ödül mekanizmalarını ve zorunlu mikro ödemeleri kullanması yasaklanmıştır. Ayrıca, 18 yaş altındaki kullanıcıların sanal kumar ve bahis sitelerine erişimi tamamen engellenecek, yasa dışı kumar oynatan siteler BTK tarafından 24 saat içinde erişime kapatılacaktır.

Ebeveyn Denetimi ve Eğitim Müfredatı

Platformların, 18 yaş altı kullanıcılar için velilere haftalık kullanım raporu sunması ve riskli içeriklere erişim durumunda anında uyarı göndermesi zorunlu hale getirilmektedir. Eğitim tarafında ise Millî Eğitim Bakanlığı’nın, ilköğretim ve ortaöğretim müfredatına haftada bir saat “Dijital Farkındalık ve Medya Okuryazarlığı” dersi eklemesi öngörülmektedir.

Kurumsal Yapı ve Cezai Yaptırımlar

Cumhurbaşkanlığına bağlı, bakanlıklar ve sivil toplum temsilcilerinden oluşan bir “Dijital Güvenlik Kurumu” kurulması planlanmaktadır. Yasal yaptırımlar boyutunda ise; intihara yönlendirme, cinsel istismar, müstehcenlik gibi suçların dijital ortamda çocuklara karşı işlenmesi durumunda cezaların yarı oranında artırılması talep edilmektedir. Ayrıca, çocuklara yönelik zararlı dijital içerik üretip yayanlara 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası verilmesi ve bu kişilerin aflardan yararlanamaması hükme bağlanmıştır.

BTK Bünyesinde ise “Dijital İçerik Denetim Merkezi” kurulacak ve bu birim tarafından bunların denetlenmesi sağlanacaktır.

Kanun teklifi, yasalaşması halinde platformlara uyum sağlamaları için 6 aylık bir geçiş süreci tanımaktadır.

Sonuç

Son yıllarda kullanımının oldukça arttığı ve faydasından çok zararının olduğu herkes tarafından tasdik edilen sosyal medya platformları için oldukça önemli olan bu teklifin uygulanmasını desteklemekle birlikte, sosyal ağ sağlayıcıların cezalarının artması da oldukça önemlidir.

Yazarın “TBMM Dijital Telif Hakları Yasa Teklifi” isimli yazısını bağlantıdan okuyabilirsiniz.

Hukuk ve Bilişim Dergisi’nin son sayısını okumak için bağlantıya tıklayınız.